Ondan Başkasına İbadet, Mümkün Değildir. Hatta Puta” Tapanın Tapışı Bile Sonuçta Hakka Varır; Çünkü Onun Varlığı Da Hakkındır. Bunu Anlamak İçin Cümle Varlık, Hakkın Olduğunu Anlamak Ve Bilmek Gerekir

I – Ondan Başkasına İbadet, Mümkün Değildir. Hatta Puta” Tapanın Tapışı Bile Sonuçta Hakka Varır; Çünkü Onun Varlığı Da Hakkındır. Bunu Anlamak İçin Cümle Varlık, Hakkın Olduğunu Anlamak Ve Bilmek Gerekir
Şeyh İrakî şöyle der:
Hak Taâla cümle eşyayı, zatının aynı kıldı. Hikmeti ise, kendinden gayrına ibadet olunmaya başkası sevilmeye.. İlâhî gayret, (kıskançlık) bunu gerektirdi.
Bir şiir:
Gayreti, yabancı komadı Hakkın;
Şüphesiz o, aynı oldu eşyanın..
Bir başka şiir:
Hak diledi ki, eşyayı yarata;
Özünden gayrı komadı arada.
Bu âlemde tapanlar ona tapa;
Ki, her yüzde görünen o, halk kapa.
Ki, insan iyi huyla kapabilir;
Ve dar gönüller onunla yapılır..
Yukarıda arz edilen hususlar, şu âyet-i keri¬ menin bilinen mealidir.
«Rabbın hükmü şu ki; kendisinden gayrı¬na kulluk etmeyesiniz.» (17/23)
Daha açık manası ile ifade edilen mana şudur:
– Ey Peygamber, Rabbın takdir ve hükmü şu ki: Sevgide, övmede, senada ondan başkasını bilmeyesin, görmeyesin ve kul olmayasın. Zaten, on¬ dan başkasına ibadet, mümkün değildir. Hatta pu¬ta” tapanın tapışı bile sonuçta Hakka varır; çünkü onun varlığı da Hakkındır. Bunu anlamak için cümle varlık, Hakkın olduğunu anlamak ve bilmek gerekir; sözümüz onlara aynadır.
îşte irfan sahibi, bu manayı anladıktan sonra, ne muayyen bir itikada sahip olur; ne de diğer kimselerin itikadına sataşır, inkâr eder. Zira: Cümleyi bir emir zincirine bağlı gördü; kendisinin de, emir ve iradeden başka bir şey olmadığını anladı. Mevcut, yalnız o.. Yine o irfan sahibi, herkesi mazhar olduğu isim tecellisi cihetiyle itikad ve edeplerini yerli yerinde gördü.
Kaynak: Özün Özü – Muhiddin-i Arabi, Kamer Neşriyat, 3.Baskı, Ter.İsmail Hakkı Bursevi, Sadeleştiren Abdülkadir Akçiçek, İst-1984 (S.69-74)