I – Put Varlık Bakımından Batıl Değildir, Ey Aklı Olan Adam! İyi Düşün! Bil ki Allah Onun Yaratıcısıdır. İyiden Sadır Olan Her Şey İyidir, O Makamda Ne Var Olmuşsa, Hayrın Kendisidir. Müşrik Putun Farkında Olsaydı, Dininde Hiç Dalalete Düşer Miydi? O, Putun Ancak Dış Yaratılışını Gördü, Onun İçin Şeriatta Kafir Oldu
Fususu’l-Hikem kitabını tercüme ve şerheden A. Avni konuk da bu anla¬yışı tekit ederek Gülşen-i Raz’dan şu alıntıyı yapmaktadır:
“Madem ki eşya varlığının görünümleridir, o halde put da o görünümlerden biridir Ey aklı olan adam! İyi düşün, put varlık bakımından batıl değildir. Bil ki Allah onun yaratıcısıdır. İyiden sadır olan her şey İyidir, O makamda ne var olmuşsa, hayrın kendisidir. Onda bir şer varsa, o da başkasındandır.
Müslüman putun ne olduğunu bilseydi, (Yani, putun kendisine bakmayıp onu Allah’ın bir görünümü olarak görseydi, putu kötülemez ve puta tapanları kafir saymazdı) dinîn putperestlikten ibaret olduğunu an¬lardı. Müşrik putun farkında olsaydı, dininde hiç dalalete düşer miydi? O, putun an¬cak dış yaratılışını gördü, onun için şeriatta kafir oldu. Sen de onda gizli olan Hak’kı görmezsen, şeriatta sana da müslüman demezler.
Kaynak: A. Avni Konuk, Fususu’l-Hikem Tercüme ve Şerhi, 1/258
II – İnsan Allah’tan Başkasına Tapamaz. Tüm Putlara Gerçek İlahı Temsilen, Ona Niyabeten Tapılır. Onların Cisimlere “İlah” Demeleri Ve Cismi İlaha Benzetmelerinden Dolayı Onları Hataya Düşürmüş Olsa Bile, Netice İtibarıyla O Cisimler De Vahdetin Bir Görüntüsü Olduğundan Makamda Hataya Düşmemiş Olacaklardır
“Senin Rabbin kendisinden başkasına ibadet etmemeni emretti.” (17/23) ayetini İbn Arabi şöyle tefsir eder:
“Şekilci alimler ayetteki “kada” kelimesini “emretti” şeklinde anlarlar. Biz ise ona keşif yoluyla “hükmetti” anlamını veririz. Doğru olan da budur. Çünkü insan Allah’tan başkasına tapamaz. Allah’tan başkasına tapanlar da itiraf ediyorlar ki bu putlara sırf kendilerini Allah’a yaklaştırsın diye tapmaktadırlar. Tüm putlara gerçek ilahı temsilen, ona niyabeten tapılır. Onların taptıkları herşey uluhiyyete nisbet ettikleri suretten ibarettir. İşte bunun içindir ki Allah onların da nzıklannı veriyor, ihtiyaçlarını karşılıyor. O suretlere ve putlara tevessül etmelerini de makbul karşılıyor. Onların cisimlere “ilah” demeleri ve cismi ilaha benzetmelerinden dolayı onları hataya düşürmüş olsa bile, netice itibarıyla o cisimler de vahdetin bir görüntüsü olduğundan makamda hataya düşmemiş olacaklardır.”
Kaynak: İbn Arabi, Fütuhat, III/117.
Kaynak: https://kiziroglu.wordpress.com/2007/06/09/m-arabinin-vahdeti-vucud-iddialari/
III – Allah’a Yakın Olmak İçin Allah’tan Başkasına Tapanlar, Allah’tan Başkasına Tapmış Olmazlar. Bu Ayet İle Allah Bize Demektedir Ki; “Sizin İlahınızla, Allah’a Şirk Koşmak Suretiyle Allah’a Yaklaşmak İsteyen Müşriklerin İlahı Birdir.
“Sizin ilahınız bir tek ilahtır.” (2/163)
… Allah bu ayet ile müslümanlara seslenmiştir. Allah’a yakın olmak için Allah’tan başkasına tapanlar, Allah’tan başkasına tapmış olmazlar. Bu ayet ile Allah bize demektedir ki; “Sizin ilahınızla, Allah’a şirk koşmak suretiyle Allah’a yaklaşmak isteyen müşriklerin ilahı birdir.”
Kaynak: M. Ibn Arabi Fütuhat IV/160-161.
Kaynak: https://kiziroglu.wordpress.com/2007/06/09/m-arabinin-vahdeti-vucud-iddialari/