Allah’u Teala Buyurdu: Putlarda Zahir Olan Benim, Şu Putların Tümü Benden Başka Değildir. Bu Putlarda Zahir Olan Benim: Felekler, Tabiatlar Hep Benim. Cümle Meznep Ve Din Ehlinin Kulluk Ettiği Her Şey Benim. Şu Putların Tümü, Ben’den Başka Değildir

I – Allah’u Teala Buyurmuştur ki: Putlarda Zahir Olan Benim, Şu Putların Tümü Benden Başka Değildir. Bu Putlarda Zahir Olan Benim: Felekler, Tabiatlar Hep Benim. Cümle Meznep Ve Din Ehlinin Kulluk Ettiği Her Şey Benim. Şu Putların Tümü, Ben’den Başka Değildir
Buraya kadar anlatılan âyet-i kerimedeki mana ise.. şu ayet-i kerimedeki sözü tefsir etti:
“İlah yoktur; ancak ben varım..» (20/14)
Bundan, şunu anlatmak istiyor:
— İbadet edilen ilâhlık durumunda ancak ben varım..
Bu putlarda zahir olan benim: Felekler, tabiatlar hep benim..
Cümle meznep ve din ehlinin kulluk ettiği her şey benim..
Şu putların tümü, BEN’den başka değildir..
Bundandır ki, onlara: .
–ilâhlar..
Lafzını tesbit ettim.: Bu. lafzı onlara da ad koydum..
Haliyle onlara verilen bu isim, hakikatte al dıkları durum icabıdır..
..Ve bu isim: Mecaz yolu ile değil, hakikat ola rak verilmiştir.
Zahir ehlinin:
— İlâhlar, ismi, onlara tapanların verdiği isimdir.. Hak Taâlâ ise., verdiği isimle bunu murad etmiştir.. Yoksa, kendi özlerinde, bu ismi hak ettikleri için vermemiştir..
Dedikleri gibi değildir.. Halbuki bu, yanlıştır.. Ve, Hakka iftiradır..
Çünkü bu eşyaya tümden; hatta bu vücudda bulunanların hemen her biri için, hakikatta Allah’ ın zatı yönünden gelen bir isimdir. Hem de, hakikî olarak..
Zira, sübhan olan Yüce Hak bu manaya göre, eşyanın aynıdır.
Kaynak: İnsan-ı Kamil cilt 1 – Abdulkerim Ceyli, Üçdal Neşriyat, İst-1980 (S.357-358)